Kto może zostać żyrantem przy kredycie hipotecznym?
Żyrant, nazywany również poręczycielem, zobowiązuje się wobec banku do spłaty długu, jeśli kredytobiorca nie wywiąże się ze swoich obowiązków. Przy kredycie hipotecznym poręczenie może być dodatkowym zabezpieczeniem, na przykład gdy bank uzna, że sytuacja finansowa wnioskodawcy wymaga wzmocnienia. Nie oznacza jednak, że kredyt zostanie przyznany ani że bank zaakceptuje wnioskowane warunki.
Polskie prawo nie wymaga, by poręczyciel był krewnym kredytobiorcy. Żyrantem może być rodzic, rodzeństwo, inny członek rodziny, partner lub osoba niespokrewniona. W praktyce często o pomoc proszona jest bliska osoba, ale pokrewieństwo samo w sobie nie przesądza o decyzji banku. Najważniejsze są kryteria instytucji oraz dochody, zobowiązania i historia kredytowa kandydata.
Kandydat powinien być pełnoletni i mieć pełną zdolność do czynności prawnych. Bank może oczekiwać stabilnego źródła dochodu, odpowiedniej zdolności kredytowej oraz terminowej historii spłat. Nie istnieje jednak jedna ustawowa lista wymagań obowiązująca we wszystkich bankach. Każda instytucja ustala własne zasady, w tym ewentualny minimalny dochód, akceptowane formy zatrudnienia czy maksymalny wiek poręczyciela.
Jak bank ocenia kandydata na poręczyciela?
Bank analizuje, czy potencjalny żyrant będzie w stanie przejąć spłatę zobowiązania, gdy kredytobiorca przestanie płacić. W ocenie mogą znaleźć się wysokość i regularność dochodów, stałość zatrudnienia, miesięczne koszty utrzymania, istniejące kredyty, limity na kartach oraz inne zobowiązania. Znaczenie ma również dotychczasowa historia spłat. Szczegółowy zakres analizy zależy od banku i konkretnej umowy.
Osoba z wysokimi dochodami nie musi automatycznie zostać zaakceptowana. Jeżeli ma już znaczne zadłużenie, nieregularne wpływy lub opóźnienia w spłacie wcześniejszych zobowiązań, bank może ocenić jej sytuację jako niewystarczającą. Podobnie kandydat z dobrą historią kredytową może nie spełnić wymagań, jeśli jego dochody są zbyt niskie w stosunku do obciążeń.
Poręczenie ma też znaczenie dla finansów samego żyranta. Przy ocenie jego wniosku o własny kredyt bank może uwzględnić poręczony dług podobnie jak zobowiązanie, które kandydat spłaca samodzielnie. W efekcie może to ograniczyć zdolność kredytową i utrudnić uzyskanie finansowania, na przykład na mieszkanie, samochód lub inne potrzeby. Przed zgodą warto więc rozważyć nie tylko obecną sytuację, lecz także planowane w przyszłości kredyty.
Co oznacza poręczenie i za jakie koszty odpowiada żyrant?
Poręczenie nie jest wyłącznie formalnością ułatwiającą komuś uzyskanie kredytu. To zobowiązanie finansowe wobec banku. Kodeks cywilny wymaga, aby oświadczenie poręczyciela zostało złożone na piśmie pod rygorem nieważności. Ustne zapewnienie, że ktoś pomoże w spłacie, nie zastępuje prawidłowo zawartego poręczenia.
Jeśli umowa nie stanowi inaczej, poręczyciel odpowiada wobec wierzyciela jak współdłużnik solidarny. Gdy kredytobiorca przestaje spłacać raty, bank może dochodzić należności od kredytobiorcy, od żyranta albo od obu tych osób, z uwzględnieniem przepisów i zapisów umowy. Nie musi to oznaczać, że najpierw bezskutecznie wykorzysta wszystkie możliwości wobec kredytobiorcy.
Zakres odpowiedzialności może obejmować nie tylko niespłacony kapitał, lecz także odsetki oraz określone koszty związane z dochodzeniem należności. W umowie może znaleźć się ograniczenie, na przykład maksymalna kwota poręczenia. Dlatego przed podpisaniem trzeba sprawdzić, jakie należności obejmuje poręczenie i do jakiej wysokości. Nie należy zakładać, że nieformalne ustalenia z kredytobiorcą ograniczą roszczenia banku.
Jeżeli żyrant spłaci dług, może następnie domagać się zwrotu pieniędzy od kredytobiorcy. To uprawnienie nie gwarantuje jednak szybkiego odzyskania środków. Jeśli dłużnik nie ma dochodów ani majątku, dochodzenie zwrotu może być długotrwałe i trudne.
Jak długo trwa poręczenie i czy może je podpisać kilka osób?
Poręczenie zasadniczo wygasa wraz z wygaśnięciem zabezpieczonego długu, ale konkretne zasady zależą od rodzaju zobowiązania i treści umowy. Szczególnej uwagi wymaga poręczenie długu przyszłego, ponieważ stosuje się do niego odrębne reguły Kodeksu cywilnego. Przed podpisaniem warto ustalić z bankiem, kiedy dokładnie odpowiedzialność się kończy i czy umowa przewiduje warunki zwolnienia poręczyciela.
Możliwe jest poręczenie przez więcej niż jedną osobę, o ile bank zaakceptuje takie rozwiązanie. Każdy kandydat powinien jednak samodzielnie ocenić zakres swojej odpowiedzialności. Warto sprawdzić, czy odpowiedzialność kilku poręczycieli jest solidarna, jak dzieli się między nimi zobowiązanie oraz czy limit kwoty dotyczy każdej osoby osobno, czy wszystkich łącznie. Odpowiedzi powinny wynikać z dokumentów, a nie wyłącznie z ustnych ustaleń.
Co sprawdzić przed podpisaniem poręczenia?
Przed złożeniem podpisu kandydat powinien poprosić o dokumenty dotyczące kredytu i dokładnie zapoznać się z warunkami poręczenia. Ważne jest ustalenie, czy odpowiada za całość długu, czy tylko za określoną część, oraz czy odpowiedzialność obejmuje odsetki i koszty. Należy też sprawdzić, czy wskazano maksymalną kwotę, na jaki okres udzielane jest poręczenie i w jakich okolicznościach może ono wygasnąć.
- Ustal, jaki jest maksymalny zakres kwoty objętej poręczeniem i jakie dodatkowe należności mogą zostać doliczone.
- Zapytaj, czy bank będzie informował poręczyciela o opóźnieniach w spłacie i w jaki sposób będzie przekazywał takie informacje.
- Sprawdź, jakie warunki pozwalają zwolnić żyranta z odpowiedzialności oraz czy konieczna jest zgoda banku.
- Oceń wpływ poręczenia na własną zdolność kredytową i przyszłe plany finansowe.
- Jeśli poręczycieli jest kilku, ustal, jak umowa określa ich odpowiedzialność.
Najważniejsza zasada jest prosta: poręczenie należy traktować jak realne zobowiązanie do spłaty, a nie jak przysługę bez konsekwencji. Rodzina lub znajomość z kredytobiorcą nie zmieniają warunków umowy z bankiem. Jeżeli zakres odpowiedzialności, czas trwania lub zasady zwolnienia z poręczenia są niejasne, warto uzyskać wyjaśnienie przed podpisaniem dokumentów, a nie dopiero po pojawieniu się zaległości.
Źródła
- https://lexlege.pb.pl/kodeks-cywilny/tytul-xxxii-poreczenie/2044/
- http://www.kodekscywilny.pl/artykul,1688,5879,zasady-odpowiedzialnosci-udzielajacych-poreczenia.html
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-876
- https://www.bik.pl/poradnik-bik/poradnik-dla-poreczyciela
- https://mfinanse.pl/blog/kim-jest-poreczyciel-kredytu/